Nói thật, tôi cũng thuộc team “có bệnh thì vái tứ phương, tủ lạnh hư thì lên YouTube”. Khoảng 3 năm trước, chiếc tủ lạnh nhà tôi tự dưng không làm lạnh nữa, tôi hí hửng nghĩ “dễ ẹc, thay block gas là xong”. Kết quả? Sau 2 ngày vật lộn, mất thêm gần 4 triệu tiền sửa chữa vì làm hỏng thêm mấy thứ, cuối cùng vẫn phải gọi thợ. Từ đó tôi ngấm ngầm rút ra được mấy bài học xương máu mà giờ nghĩ lại vẫn thấy tiếc.
Hôm nay ngồi đây viết bài này, tôi muốn chia sẻ với các bạn 5 sai lầm mà rất nhiều người (kể cả tôi ngày xưa) hay mắc phải khi tự mày mò sửa tủ lạnh ở nhà. Hy vọng bạn đọc xong sẽ bớt “nóng máu” hơn khi tủ lạnh nhà mình có dấu hiệu lạ nhé.
1. Không kiểm tra kỹ triệu chứng, đoán mò rồi thay đại linh kiện
Đây chính là sai lầm số 1, cũng là cái khiến tôi “cháy túi” nhất.
Tủ lạnh không lạnh, đa số mọi người nghĩ ngay đến: “hết gas” hoặc “block hư”. Thế là mua gas, mua block về thay. Thực tế thì có cả tá nguyên nhân khác: cảm biến nhiệt độ hỏng, timer bị kẹt, quạt dàn lạnh không quay, board mạch chập chờn, thậm chí chỉ là… gioăng cửa bị rách nhẹ thôi cũng đủ làm tủ chạy không ngừng.
Bạn có bao giờ tự hỏi: “Tủ lạnh nhà mình chạy liên tục nhưng ngăn đá vẫn có đá, ngăn mát lại ấm?” Hay “Tủ kêu rít rít nhưng vẫn lạnh bình thường?”
Nếu chưa trả lời được rõ ràng mấy câu hỏi kiểu này thì tốt nhất đừng vội đụng vào linh kiện gì cả. Hãy quan sát, ghi chép lại triệu chứng trong 1-2 ngày rồi mới quyết định.
2. Tự nạp gas mà không hút chân không
Cái này phổ biến kinh khủng, đặc biệt với các anh em hay xem kênh YouTube “sửa chữa nhanh gọn lẹ”.
Nhiều người mua bình gas R134a, R600a về, nối ống, bơm một phát là xong. Nghe thì nhanh thật, nhưng hậu quả thì… tủ lạnh nhà bạn sẽ sớm “tái phát” lại, thậm chí hỏng block sớm hơn dự kiến.
Lý do? Trong hệ thống còn không khí + độ ẩm. Không hút chân không kỹ thì khi nạp gas, không khí và hơi nước sẽ ở lại, gây hiện tượng đóng băng mao quản, làm tắc nghẽn dòng gas, block phải gồng mình chạy → nóng máy → dễ chết.
Thợ chuyên nghiệp họ hút chân không ít nhất 20-30 phút bằng máy bơm hút chân không chuyên dụng. Còn tự làm ở nhà thì hầu hết mọi người bỏ qua bước này. Đừng học theo nhé, không đáng đâu.
3. Vừa sửa vừa cắm điện liên tục
Tôi từng mắc lỗi này và suýt “cháy” cả board mạch.
Khi kiểm tra quạt, kiểm tra rơ-le, kiểm tra block… rất nhiều người cứ cắm điện liên tục để “test xem nó có chạy không”. Lúc này nếu có chập mạch nhẹ, rơ-le dính, hoặc bạn vô tình chạm chập 2 dây – dòng điện lớn sẽ đi thẳng vào board và “tạch” luôn.
Mẹo nhỏ tôi học được sau lần đó:
- Muốn test linh kiện nào thì dùng đồng hồ vạn năng đo trước.
- Nếu cần cấp điện test thì chỉ cắm trong 5-10 giây, rồi rút ngay.
- Tốt nhất là dùng nguồn test riêng (nguồn 12V, 24V tùy loại) để tránh rủi ro cho board chính.
4. Không vệ sinh dàn nóng – dàn lạnh trước khi sửa
Nghe có vẻ không liên quan, nhưng đây là nguyên nhân gây hỏng tủ lạnh liên tục mà ít ai ngờ tới.
Dàn nóng bám đầy bụi → block phải hoạt động quá tải → nóng máy → dễ chết. Dàn lạnh đóng tuyết dày → quạt không quay được → gas không lưu thông tốt → tủ lạnh không đều.
Tôi từng sửa xong một tủ, nạp gas đầy đủ, chạy được đúng 3 tuần thì lại hỏng. Hóa ra dàn lạnh bên trong đóng tuyết cả cục to bằng nắm tay, tôi không thèm gỡ ra vệ sinh từ đầu. Lại gọi thợ, lại tốn thêm tiền.
Nên nhớ: trước khi sửa gì thì vệ sinh 2 dàn trước đã. Đơn giản, rẻ, mà hiệu quả cực kỳ lớn.
5. Tin hoàn toàn vào hướng dẫn trên mạng mà không biết tủ mình dùng gas gì, loại block nào
Rất nhiều video chung chung kiểu “cách sửa tủ lạnh không lạnh áp dụng cho mọi loại”. Nhưng thực tế:
- Tủ cũ thường dùng R12, R134a
- Tủ mới hơn dùng R600a (gas Isobutan)
- Một số dòng inverter dùng R32, R290
Gas khác nhau thì áp suất, lượng nạp, loại ống mao dẫn, cách xử lý khác nhau hoàn toàn. Nạp sai gas không những không lạnh mà còn có thể làm nổ block đấy các bạn ạ.
Trước khi làm gì, hãy mở catalogue hoặc nhìn tem kỹ thuật ở sau tủ, ghi lại mã máy, loại gas, công suất block… rồi mới tìm video hướng dẫn phù hợp.
Lời khuyên cuối từ một người từng “trả học phí” khá đắt
Nếu tủ lạnh chỉ mới có dấu hiệu lạ nhẹ (chạy lâu hơn bình thường, đá ít đi, tiếng kêu khác lạ…), hãy thử mấy bước cơ bản trước:
- Vệ sinh dàn nóng
- Kiểm tra gioăng cửa có khít không
- Xả tuyết dàn lạnh nếu bị đóng dày
- Đo nhiệt độ thực tế trong ngăn mát và ngăn đá
Làm hết mấy bước trên mà vẫn không ổn thì… gọi thợ thật sự đi các bạn ạ. Tiết kiệm được vài trăm nghìn nhưng mất cả triệu để sửa hậu quả thì không đáng đâu.
Bạn đã từng tự sửa tủ lạnh và gặp phải sai lầm nào trong số này chưa? Kể mình nghe với, biết đâu mình rút thêm được kinh nghiệm cho lần sau. Chúc tủ lạnh nhà bạn luôn “khỏe mạnh” nhé!
